سرمایه‌های انسانی دولت در خطر؛ چرا انتصابات بیرونی باعث فلج شدن دستگاه‌های دولتی می‌شود؟

در ساختار مدیریتی دستگاه‌های اجرایی، یکی از غم‌انگیزترین واقعیت‌ها، نادیده گرفتن نیروهای متخصص داخلی و جایگزینی آن‌ها با مدیرانی است که هیچ پیشینه‌ای در آن سازمان ندارند. این روند که در سال‌های اخیر شدت گرفته، منجر به «فرار سرمایه‌های انسانی» و کاهش شدید کارایی در محیط‌های اداری شده است.

وقتی تخصص‌های داخلی به حاشیه رانده می‌شوند و تصمیمات مدیریتی به جای «نیازهای عملیاتی»، بر اساس «سلیقه‌های بیرونی» اتخاذ می‌گردد، در واقع سال‌ها سرمایه‌گذاری دولت روی آموزش و تجربه کارکنان، به دور ریخته می‌شود.

از منظر علمی مدیریت، «رشد ارگانیک» یا همان ارتقای نیروهای توانمند داخلی، تنها راه افزایش وفاداری سازمانی و کاهش خطاهای مدیریتی است. سرمایه‌گذاری دولت روی آموزش کارکنان، تنها زمانی به نتیجه می‌رسد و «سودمند» خواهد بود که این افراد در جایگاه‌های تصمیم‌ساز قرار گیرند و تجربه عملی خود را در مسیر پیشرفت دستگاه به کار ببندند.

برای نجات دستگاه‌های دولتی، سه هدف اساسی را باید دنبال کرد:
۱. برقراری عدالت مدیریتی: کارکنان باید باور کنند که تخصص و تعهد آن‌ها، راه را برای رسیدن به پست‌های مدیریتی باز می‌کند.
۲. افزایش بهره‌وری: بهره‌گیری از کسانی که پیچیدگی‌های اداری را از درون شناخته‌اند، سرعت پیشرفت کارها را دوچندان می‌کند.
۳. کاهش هزینه‌ها: جلوگیری از اتلاف زمان و هزینه‌هایی که صرف تطبیق مدیران بیرونی با محیط کار می‌شود.

راهکارهای پیشنهادی برای دولت وفاق ملی:
برای خروج از این بن‌بست، پیشنهاد می‌شود:

• پیش از هرگونه انتصاب بیرونی، «سند ارزیابی توانمندی داخلی» تهیه شود تا مشخص گردد آیا نیروی متخصص داخلی برای آن پست وجود دارد یا خیر.
• سهمیه‌ای مشخص برای ارتقای نیروهای توانمند داخلی به پست‌های مدیریتی تعریف گردد.
• نظارتی دقیق بر انتصابات اعمال شود تا از انتصابات سلیقه‌ای و غیرتخصصی در رده‌های کلیدی جلوگیری شود.

اجرای این طرح، گامی عملی در راستای تحقق «دولت تخصص‌سرا» است تا دستگاه‌های دولتی از فضای «تصفیه‌های سیاسی» خارج شده و به سوی «مدیریت تخصصی» حرکت کنند.

ابراهیم باصری
**صاحب امتیاز پایگاه خبری شهید یاران