۱. نقش نظارت مردمی در کاهش فساد اداری
حکمرانی عمومی در ایران نیازمند بازنگری در ساختارهای نظارتی و سیاستگذاری است. بررسی گزارشهای منتشر شده در «اندیشکدههای ایران» نشان میدهد که سه حوزه «نظارت مردمی»، «تمکین مالیاتی» و «شاخصهای جمعیتی»، ستونهای اصلی تحول در مدیریت کشور هستند. در این مقاله به واکاوی این چالشها از منظر پژوهشی میپردازیم.
بسیاری از گلوگاههای فساد و ناکارآمدی در دستگاههای اجرایی، ریشه در نبود سازوکارهای شفافسازی دارد. بر اساس گزارش اندیشکده صدراعظم، در غیاب ابزارهای پایش مردمی، ساختارهای اداری به سمت «خودارجاعی» حرکت میکنند که نتیجه آن کاهش کارآمدی سیستم است. ایجاد بسترهای مشارکتی، تنها راه برای خروج از این چرخه معیوب است.
۲. مشارکت جامعه مدنی؛ راهکار نوین تمکین مالیاتی
نظام مالیاتی کارآمد، موتور محرک توسعه و توزیع عادلانه ثروت است. با این حال، معضلاتی نظیر فرار مالیاتی همچنان پابرجاست. اندیشکده حکمرانی علم و فناوری تأکید میکند که روشهای سنتی دیگر پاسخگو نیستند و باید از رویکردهای پژوهشمحور برای افزایش «تمکین مالیاتی» بهره گرفت. شفافیت اقتصادی با مشارکت جامعه مدنی محقق میشود.
۳. واکاوی بحران در شاخصهای جمعیت ایران
وضعیت جمعیتی کشور از حالت «رشد کمی» به «تغییر ساختار» تغییر جهت داده است. طبق بررسیهای بنیاد سیاستپژوهی پیشرفت اجتماعی پدیدار، اگرچه جمعیت ایران از سال ۱۳۴۰ رشد داشته، اما از سال ۱۴۰۰ سرعت آن کاهش یافته است. نکته نگرانکننده، رسیدن به بیشینه سهم جمعیت در سن کار (تا سال ۱۴۲۰) و سپس شتابگیریِ سریع سهم سالمندان در جامعه است که باید در سیاستگذاریهای کلان لحاظ شود.
مشاهده گزارش وضعیت شاخصهای جمعیت ایرانذاری به اندیشه اندیشکدههای ایران
Friday, 17 July , 2026