به گزارش پایگاه خبری شهید یاران، برای مدت زمان ۸۰ سال دلار ایالات متحده بر تمام ارز‌های دیگر تسلط داشت. با این وجود، گروهی از کشور‌های در حال توسعه که از حضور قریب الوقوع غرب بر مدیریت و امور مالی جهانی خسته شده اند مصمم هستند که آن نفوذ را از بین ببرند.

ولادیمیر پوتین، رئیس جمهور روسیه روز سه‌شنبه در یک سخنرانی مجازی در نشست بریکس در ژوهانسبورگ جایی که رهبران برزیل، هند، چین و آفریقای جنوبی برای سه روز گردهم آمده بودند گفت: «روند دلارزدایی غیرقابل بازگشت است و با سرعت رو به افزایش می‌باشد».

دلار از پایان جنگ جهانی دوم ارز ذخیره اصلی جهان بوده و تخمین زده می‌شود که در بیش از ۸۰ درصد تجارت بین المللی مورد استفاده قرار می‌گیرد. «لولا داسیلوا» رئیس جمهور برزیل در اوایل سال جاری این پرسش را مطرح کرد که «چرا همه کشور‌ها باید تجارت خود را بر مبنای دلار قرار دهند؟» و پیش از آن یک مقام ارشد روسیه اشاره کرده بود که »گروه بریکس در حال کار بر روی ایجاد واحد پولی خود می‌باشد».

درخواست‌ها برای پایان دادن به سلطه دلار موضوع تازه‌ای و صرفا مختص اعضای بریکس نیست. با این وجود، کارشناسان معتقدند تغییرات ژئوپولیتیک اخیر و تنش‌های فزاینده بین غرب و روسیه و چین به این موضوع دامن زده است. تحریم‌های غرب به دلیل تهاجم روسیه به اوکراین در اوایل سال ۲۰۲۲ میلادی باعث مسدود شدن تقریبا نیمی از ذخایر ارز خارجی روسیه شد. هم‌چنین، این تحریم‌ها باعث حذف بانک‌های بزرگ روسیه از سوئیفت(شبکه پیام رسانی برای تسهیل پرداخت‌های بین المللی بانک‌ها) شدند.

ایالات متحده در اواخر سال محدودیت‌هایی را بر صادرات فناوری نیمه هادی به چین اعمال کرد. «شیرلی زی یو» از اعضای ارشد مدعو در مدرسه اقتصاد لندن به «الجزیره» می‌گوید: «از آنجایی که ایالات متحده از دلار به عنوان یک سلاح در تحریم روسیه و ایران استفاده می‌کند دیگر کشور‌های در حال توسعه تمایل بیش‌تری به جستجوی ارز‌های جایگزین برای تجارت، سرمایه‌گذاری و ذخایر و هم چنین توسعه سیستم‌های ترخیص چند جانبه جایگزین خارج از سوئیفت دارند.»

او اشاره می‌کند، از آنجایی که فدرال رزرو ایالات متحده در سالیان اخیر نرخ بهره را افزایش داده، کشور‌های در حال توسعه به طور گسترده‌ای از پرداخت سود بیش‌تر برای بدهی دلاری خود و مبارزه با تأثیر نرخ ارز ناشی از یک دلار قوی رنج برده اند. در نتیجه، علاقه به وام گرفتن به ارز‌های محلی یا سایر ارز‌ها به شدت با ملاحظات اقتصادی و انگیزه‌های آن مرتبط است.

«گوستاو دی کاروالیو» تحلیلگر سیاست روابط روسیه و آفریقا در موسسه روابط بین‌الملل آفریقای جنوبی می‌گوید: «انگیزه کشور‌های جهانی جنوب در تلاش برای یافتن جایگزین بیش‌تر یک ملاحظه عملی است تا ملاحظه‌ای اخلاقی.»

او می‌گوید: کشور‌ها تاثیرات تحریم‌ها را می‌بینند و از خود می‌پرسند: «درگیر کردن خودمان با یک ارز در سطح جهانی که ممکن است هر لحظه برای اهداف سیاسی از سوی امریکا مورد استفاده قرار گیرد، ما را با چه خطراتی مواجه می‌سازد؟» او اشاره می‌کند، «گزینه‌هایی که بریکس ممکن است در نظر بگیرد استفاده از سبدی از ارز‌های کشور‌های عضو آن گروه، استفاده از طلا به عنوان یک ارز بالقوه جدید یا حتی استفاده از ارز‌های دیجیتال است». او می‌گوید: «هر یک از آن ارز‌ها کاملا مجزا هستند و احتمالا در میان مدت تا بلند مدت تاثیرگذار می‌باشند.»

ارز بریکس؟
با در نظر گرفتن گزینه‌های ارزی احتمالی برخی کارشناسان تردید دارند که بسیاری بخواهند به استاندارد طلا بازگردند و ارز‌های دیجیتال نیز گزینه‌ای بعید و حتی خطرناک هستند. این دسته از کارشناسان می‌گویند: «از کدام ارز دیجیتال استفاده می‌کنید کدام ارز باثبات. هیچ کدام از آن ارز‌ها در تجارت بین‌المللی مفید نبوده‌اند.»

در مورد ایجاد واحد پولی بریکس جداگانه کارشناسان تردید دارند. یو می‌گوید: «ایجاد ارز بریکس به مجموعه‌ای از نهاد‌ها نیاز دارد. ایجاد نهاد مستلزم مجموعه‌ای مشترک از استاندارد‌ها و ارزش‌های زیربنایی است. دستیابی به این اهداف بسیار دشوار است اگرچه غیر ممکن نیست.»

«کریس ویفر» یک تحلیلگر سرمایه‌گذاری در شرکت مشاوره استراتژیک «ماکرو ادوایزری» که بر روی روسیه و اوراسیا متمرکز است ایده ارز بریکس را «غیر قابل تحقق» می‌داند. ویفر به الجزیره می‌گوید: «حتی مردم در کشور‌های مختلف می‌دانند که این اتفاق رخ نمی‌دهد یا برای مدت بسیار طولانی رخ نخواهد داد.»

کارشناسان معتقدند، ایده بریکس برای ایجاد جایگزینی برای دلار کاملا خیالی و غیر واقعی به نظر می‌رسد. در حالی که صحبت در مورد ارز احتمالی توجه را به گزینه‌هایی برای جایگزینی دلار معطوف کرده است.

آنیل سوکلال، سفیر آفریقای جنوبی در بریکس می‌گوید، «هدف کم‌تر ارائه جایگزین برای دلار و بیش‌تر ارائه انتخاب‌های متنوع‌تر به جهان است». سوکلال می‌گوید: «بریکس ضد غرب نیست. ما در برابر دلار نیستیم. ما در رقابت نیستیم. با این وجود، آن چه با آن مخالف هستیم تداوم تسلط دلار در معاملات مالی جهانی است.»

ویفر می‌گوید، «صرفنظر از اصلاحاتی که بریکس قصد اجرای آن را دارد، اگر به عنوان انتخابی بین شرق و غرب یا غرب و سایرین در نظر گرفته شود این گروه فضای زیادی برای توسعه نخواهد داشت.»

ارز‌های محلی
ویفر درباره یافتن جایگزین‌هایی برای دلار می‌گوید بریکس احتمالا برای استفاده بیش‌تر از ارز‌های محلی تلاش خواهد کرد. او می‌افزاید: «ما پیش‌تر می‌دانستیم که ۸۰ درصد تجارت بین روسیه و چین با روبل روسیه یا یوان چین انجام می‌شود. روسیه هم چنین در حال معامله با هند با روپیه است. بنابراین، شما در مورد یک ارز جدید صحبت نمی‌کنید بلکه در مورد تسویه حساب به ارز آفریقای جنوبی یا واحد پول روسیه صحبت می‌کنید.»

حتی خارج از گروه اصلی بریکس سایر کشور‌ها تجارت با ارز‌های محلی را آغاز کرده‌اند. امارات متحده عربی و هند ماه گذشته توافق نامه‌ای را امضاء کردند که به آنان امکان می‌دهد پرداخت‌های تجاری را به جای دلار به روپیه تسویه کنند.

با این وجود، استفاده گسترده از ارز‌های محلی چالش جدیدی را نیز به همراه دارد: قابلیت تبدیل. ویفر می‌گوید کشور‌هایی که تجارت بیش‌تری انجام می‌دهند نیز باید مقدار بیش تری از ارز یکدیگر را ذخیره کنند. او می‌افزاید: «شما باید بتوانید آن را به ارز خود تبدیل کنید. این کار در هند اقدام دشواری است؛ جایی که کنترل سرمایه مانع از خروج بدون اجازه افراد از کشور می‌شود. هنگامی که روپیه از هند خارج شد، هنوز باید به ارز دیگری مانند دلار تبدیل شود تا بتوان آن را به ارز محلی انتخابی تبدیل کرد.

بنابراین، تغییرات عظیمی وجود دارد که باید رخ دهند. هند باید کنترل سرمایه را کنار بگذارد و پس از آن باید تقریبا جایگزینی برای سیستم بانکی سوئیفت که سیستم جهانی ایجاد کرده وجود داشته باشد تا امکان انتقال این ارز‌ها بین شرکای تجاری فراهم شود و از تحریم‌های جهانی جلوگیری به عمل آید تحریم‌هایی که در حال حاضر مانع از انتقال مدنظر می‌شود. سپس هر کشور باید مقدار بیشتری از ارز شریک تجاری مربوطه را در اختیار داشته باشد. این تغییرات باید به آرامی و بر اساس کشور به کشور اجرا شوند.»

با این وجود، موانعی در این میان وجود دارند. استفاده از ارز‌های محلی به عنوان ارز ذخیره استراتژی‌ است که جای تردید دارد، زیرا ارز ذخیره باید با دسترسی به بازار‌های نقدی که می‌تواند به سرعت وارد و خارج شود پایدار باشد. واقعیت آن است که دلار واقعا تنها ارزی است که در حال حاضر همه این مزایا را ارائه می‌کند.

هم‌چنین، پاسخگویی به این پرسش که یک کشور با چه کسی تجارت می‌کند نیز تعیین کننده آن است که آن کشور مایل به پذیرش چه ارزی است. برای مثال، آفریقای جنوبی که تجارت زیادی با چین انجام می‌دهد ممکن است مشتاق حفظ ذخایر یوان باشد، اما از آنجایی که دیگر شرکای تجاری اصلی آن در غرب هستند در نتیحه آفریقای جنوبی به دلار بیش‌تری در مقایسه با ریال یا روبل روسیه نیاز دارد.

دلار برای پادشاه ماندن
از دید سوکلال و دیگر رهبران بریکس منطق جایگزینی برای دلار به طور کلی شبیه تغییر ساختار حاکمیت جهانی است. او می‌گوید: «ما دوست داریم در دنیای چند قطبی زندگی کنیم. تجارت دیگر تحت سلطه کشور‌هایی نیست که در دهه‌های ۷۰، ۸۰ و ۹۰ میلادی بر تجارت مسلط بودند. آنان دوران به پایان رسیده است. ما هم چنین می‌خواهیم شاهد انتخاب‌های چند قطبی و دنیای مالی چند قطبی باشیم. ما نمی‌خواهیم به یک یا دو ارز به عنوان ارز انتخابی وابسته باشیم.»

سوکلال به سیستم پرداخت و تسویه پان – آفریقایی یک زیرساخت فرامرزی برای تسهیل تراکنش‌های پرداخت مستقیم در سراسر قاره آفریقا به عنوان الگویی که باید دنبال شود اشاره کرد.

او می‌گوید، «استفاده از این سیستم پان آفریقایی در مقایسه با استفاده از سوئیفت باعث صرفه جویی سالانه ۵ میلیارد دلار در کارمزد تراکنش‌های تجاری می‌شود.» با این وجود، تحلیلگران می‌گویند که دلار برای آینده‌ای قابل پیش بینی پادشاه ارز‌ها باقی خواهد ماند. به گفته ویفر «ما هنوز دهه‌ها از هر آن چه واقعا سلطه دلار را به چالش بکشد فاصله داریم.»

او می‌گوید، «استفاده از این سیستم پان آفریقایی در مقایسه با استفاده از سوئیفت باعث صرفه جویی سالانه ۵ میلیارد دلار در کارمزد تراکنش‌های تجاری می‌شود.» با این وجود، تحلیلگران می‌گویند که دلار برای آینده‌ای قابل پیش بینی پادشاه ارز‌ها باقی خواهد ماند. به گفته ویفر «ما هنوز دهه‌ها از هر آن چه واقعا سلطه دلار را به چالش بکشد فاصله داریم.»

او می‌گوید: «حتی اگر بریکس یک ارز مشترک ایجاد کند ممکن است در نهایت مانند یورو عمل کند که به طور جدی سلطه دلار را به چالش نکشیده است. برای نفت و سایر کالا‌ها قیمت مرجع قیمت دلار است و کشور‌هایی که از ارز‌های جایگزین استفاده می‌کنند نیز کماکان برای تعیین ارزش خرید و فروش خود از دلار استفاده می‌کنند.»

نوشته بریکس آب پاکی را روی دست ایران ریخت اولین بار در پایگاه خبری شهید یاران. پدیدار شد.

به گزارش خبرنگار پایگاه خبری شهید یاران، امین اعظمی ، با اشاره به ظرفیت تنوع‌سازی مبادی واردات کالای اساسی ایران از روسیه عنوان کرد: طبق آمار بانک مرکزی هم‌اکنون بیش از ۹۵ درصد از کالای اساسی موردنیاز ایران با یورو و درهم وارد می‌شود که ارزهای وابسته به دلار هستند و سهم یوآن و روبل کمتر از یک درصد است. یعنی ما کالای اساسی را با ارز کشورهای تحریم‌کننده خودمان وارد می‌کنیم و سهم ارز کشورهای چین و روسیه که در بی‌اثر کردن تحریم به ما کمک می‌کنند تقریبا صفر است.

کارشناس اندیشکده سیاست‌گذاری اقتصادی تهران گفت: دلارزدایی یعنی باید سهم دلار و ارزهای وابسته به دلار را واردات کالاهای موردنیاز کشور کم کنیم. بدین صورت به دلیل کاهش وابستگی و تقاضا به این ارزها، آسیب‌پذیری اقتصاد ایران از نوسانات تحریمی کاهش می‌یابد و شکل‌گیری روابط سه‌جانبه بانکی بین ایران، چین و روسیه نقش موثری در بی‌اثرسازی تحریم دارد.

وی افزود: صادرات و واردات ایران به چین به ترتیب 40 و 16 میلیارد دلار است و تراز تجاری ما مثبت است. در نتیجه ضرورت دارد بخشی از سبد ارزی واردات کالای اساسی ایران به سمت یوآن تغییر کند. این موضوع نه تنها از جهت دلارزدایی و بی‌اثر کردن تحریم مهم است بلکه حتی اگر در شرایط غیرتحریمی نیز بودیم بهتر بود تجارت‌مان با چین را تراز کنیم.

اعظمی بیان کرد: اما برخلاف تراز تجاری ایران و چین، تراز تجاری ما با روسیه منفی است و حدود یک میلیارد دلار صادرات و ۳ میلیارد دلار واردات داریم. از طرفی روسیه نیز به چین بدهکار است و این ظرفیت وجود دارد که بخشی از بدهی زنجیره‌ای سه کشور با ارزهای ملی تسویه شود. یعنی الان تجارت سه کشور به صورتی است که در شاخص تراز تجاری، ایران به روسیه، روسیه به چین و چین به ایران بدهکار می‌شود و در نتیجه این ظرفیت وجود دارد که ایران از منابع یوآنی خود در چین جهت واردات کالا از روسیه اقدام کند.

کارشناس اندیشکده سیاست‌گذاری اقتصادی تهران گفت: به بیان دیگر ایران می‌تواند یوآن مازاد خود را به روبل تبدیل کرده و بخشی از کالای اساسی خود را از روسیه تامین کند. بدین ترتیب هم دلارزدایی رخ داده هم تنوع مبادی واردات کالای اساسی و هم روابط ایران با دو کشور چین و روسیه راهبردی‌تر می‌شود. روسیه تولیدکننده بزرگ کالاهای اساسی در دنیاست و ضروری است با همکاری راهبردی با روسیه، وابستگی کشور به شرکت‌های غربی برای تامین کالای اساسی را برطرف کنیم.

نوشته فرصت طلایی دلارزدایی با تجارت سه‌جانبه ایران، چین و روسیه اولین بار در پایگاه خبری شهید یاران. پدیدار شد.

به گزارش پایگاه خبری شهید یاران، وبگاه چاینا دِیلی در گزارشی درباره «روند دلارزدایی» آورده است:

از آغاز سال ۲۰۲۳ میلادی، رویدادهای زیادی در ارتباط با «دلارزدایی» رخ داده است:

روسیه و ایران به طور مشترک اعلام کردند که از ارزهای دیجیتال برای تجارت بین‌المللی استفاده می‌کنند. عربستان سعودی برای فروش نفت خود با ارزهایی غیر از دلار آمریکا موافقت کرد. آرژانتین و برزیل قصد داشتند ارزهای مشترک تولید کنند. برزیل و چین توافق کردند که استفاده از دلار آمریکا به‌عنوان ارز میانی را متوقف کنند. به تدریج که استفاده از یوان چین در جهان افزایش می‌یابد، اصطلاح «دلارزدایی» بیشتر در کانون توجه قرار گیرد.

دو دلیل مهم برای سرعت گرفتن دلارزدایی در کوتاه‌مدت

اولین دلیل، جنگ روسیه و اوکراین است. اِعمال مجموعه‌ای از تحریم‌های مالی از سوی آمریکا علیه روسیه، از فوریه (بهمن، اسفند) ۲۰۲۲ میلادی و انتقاد چندین سازمان از جمله صندوق بین‌المللی پول و افراد مشهور از این اقدام، اعتماد به دلار و ارز رایج را در بخش‌های بزرگی از اروپا متزلزل کرده است.

دومین دلیل، کسری بودجه و بدهی آمریکا است. نسبت کسری مالی آمریکا به تولید ناخالص داخلی در سال ۲۰۲۰ میلادی در زمان همه‌گیری کرونا، ۱۵ درصد بود. بدهی ملی آمریکا که در سال ۲۰۰۸ میلادی ۱۰ تریلیون دلار بود، به ۳۱.۴ تریلیون دلار افزایش یافته است و احتمالاً باز هم افزایش خواهد یافت؛ این موضوع به طور جدی بر اعتماد مردم به ثبات دلار در بلندمدت تأثیر می‌گذارد.
فرآیند دلارزدایی نیز تا حدودی فرآیند تعدیل سبد سهام توسط سرمایه‌گذاران جهانی است. اگر اعتماد مردم به دلار تضعیف شود، طبیعی است که سهم دلار در دارایی‌های مالی مختلف کاهش خواهند یافت.

دو عامل مؤثر بر دلارزدایی در بلندمدت

عامل اول، سهم تولید ناخالص داخلی و تجارت خارجی آمریکا در کل جهان کاهش یافته است. در پایان جنگ جهانی دوم، تولید ناخالص داخلی آمریکا، ۵۶ درصد از تولید ناخالص داخلی کل جهان را تشکیل می‌داد. با این حال، در سال ۲۰۲۰ میلادی، این میزان به ۲۴ درصد کاهش یافت که به معنای کاهش بیش از نیمی از سهم اصلی آن بود. سهم این کشور از تجارت خارجی در کل جهان نیز در مقایسه با مدت مشابه، از ۳۲ درصد به کمتر از ۱۰ درصد کاهش یافت.

عامل دوم، افزایش سایر ارزها است. در نخستین روزهای پس از جنگ جهانی دوم، دلار آمریکا و پوند استرلینگ انگلیس تنها ارزهای جهانی بودند؛ اما در حال حاضر، ارزهای بیشتری برای نقش‌آفرینی در صحنه جهانی رقابت می‌کنند که یورو و سایر ارزهای ذخیره غیرسنتی که جایگاه خود را دارند از جمله آن‌ها هستند و این موضوع، موقعیت دلار را تا حدی تضعیف می‌کند.

فرآیند طولانی‌مدت دلارزدایی

دلارزدایی به سه دلیل عمده، فرآیندی طولانی‌مدت خواهد بود.

دلیل اول این است که بیش از اینکه درخصوص دلارزدایی اقدامات عملی صورت بگیرد، سخن گفته شده است. بیشتر اظهاراتی که در این زمینه صورت گرفته است فقط بیانگر تمایل به جست‌وجوی سایر ارزها برای تسویه بدهی‌ها در تجارت بین‌المللی بوده است و تأثیری در روند دلارزدایی ندارند.
در واقع، در بیشتر موارد، تسویه بدهی‌ها در تجارت هنوز به دلار آمریکا انجام می‌شود.با این حال، افزایش استفاده از ارزهای دیگر برای تسویه بدهی‌ها و افزودن به ذخایر ممکن است به کشورها کمک کند تا خطرات ناشی از وابستگی بیش از حد به دلار آمریکا را از خود دور کنند.

دلیل دوم این است که از سال ۱۹۱۴ میلادی که سلطه دلار بر اقتصاد جهان آغاز شد، نقش ارز در نظام پولی جهان بی‌ثبات بوده است. در سال ۱۹۱۴ میلادی، سهم دلار از ذخایر ارزی جهان صفر بود؛ اما یک دهه بعد، به ۷۰ درصد افزایش یافت و برای اولین‌بار از پوند استرلینگ انگلیس پیشی گرفت.

در سال ۱۹۴۴ میلادی، این سهم به ۱۸ درصد کاهش یافت؛ اما در سال ۱۹۷۱ میلادی به ۸۴ درصد افزایش یافت. در سال ۱۹۹۰ میلادی سهم دلار از ذخایر ارزی جهان دوباره به ۴۸ درصد کاهش یافت؛ اما در سال ۲۰۰۰ میلادی به حدود ۷۰ درصد رسید. بر اساس ارقام ثبت‌شده در اوایل سال جاری میلادی، اکنون این سهم به ۵۸.۴ درصد رسیده است.

دلیل سوم این است که اگرچه جایگاه دلار به عنوان یک ارز ذخیره در چند سال گذشته تنزل یافته است؛ اما همچنان بسیار جلوتر از سایر ارزها است. بر اساس آخرین داده‌ها، دلار آمریکا در حال حاضر ۸۸ درصد از مبادلات ارزی جهان را تشکیل می‌دهد. در دو سال گذشته، این میزان روند صعودی را طی کرده و حجم دلارهای فراساحلی از ۷.۸ تریلیون دلار به ۸.۳ تریلیون دلار افزایش یافته است؛ این موضوع باعث می‌شود دلار برای مدتی طولانی به‌عنوان مهم‌ترین ارز بین‌المللی باقی بماند.

نوشته گام‌های دلارزدایی تندتر می‌شود اولین بار در پایگاه خبری شهید یاران. پدیدار شد.

در این زمینه نیز نظریات متفاوتی مطرح شده است، اما به عقیده اغلب کارشناسان‌ اقتصاد ایران چاره‌ای جز ادامه روند دلارزدایی ندارد و برای کاهش تاثیرپذیری اقتصاد ایران از نوسانات نرخ ارز که یکی از نمادهای اقتصاد مقاومتی است، باید این مسیر ادامه پیدا کند.

مسیر دلارزدایی که در ماه‌های گذشته توسط بانک مرکزی به صورت جدی پیگیری شده است، می تواند بخشی از مشکلات کشور که ناشی از نوسان نرخ دلار و توسط دلالان رخ می دهد را تا حدود زیادی کنترل کند.

* چرا ایران باید به سمت دلارزدایی حرکت کند؟

کارشناسان اقتصادی معتقدند برای کشوری مثل جمهوری اسلامی ایران، به خاطر سیاست‌های آمریکا و تحریم‌های طولانی آن علیه اقتصاد ایران، دلارزدایی از تجارت خارجی یک ضرورت است؛ اما باید توجه کرد، لازمه تداوم و تقویت این سیاست حفظ و تقویت ارزش پول ملی است.

ایران نیز در مذاکرات با شرکای تجاری خود دلارزدایی را در دستور کار خود قرار داده است‌. یکی از انگیزه‌های اصلی برای دلارزدایی، کاهش تاثیر تحریم‌های ایالات متحده آمریکا است. ایران به‌ دلیل تحریم‌ها، انگیزه زیادتری نسبت به سایر کشورها برای دلارزدایی دارد. کارشناسان اقتصادی معتقدند دلارزدایی یقینا اثربخشی تحریم‌های آمریکا را کاهش می‌دهد.

بی‌ثباتی اقتصادی و نیز تداوم تضعیف پول ملی، می‌تواند به پاشنه آشیل دلارزدایی در اقتصاد کشور تبدیل شود، دلارزدایی بدون برنامه کنترل نوسانات و بی‌ثباتی اقتصادی ممکن است به‌دلیل محدودیت‌های موجود برای به‌دست آوردن و حفظ دلار، مردم را به سمت ارزهای باثبات دیگر سوق دهد که در نوع خود به دلار مرتبط هستند؛ بنابراین در مقاطعی که قصد آمریکا تشدید محدودیت‌ها بر ایران باشد، نظیر آنچه در برخی سال‌های اخیر اتفاق افتاد، ممکن است شامل فشار غیرمستقیم از طریق درهم نیز بشود. این موضوع تا حدودی درباره یورو، دومین ارز معتبر دنیا نیز به‌خاطر ارتباط تنگاتنگ سیاست‌های آمریکا و اروپا صدق می‌کند.

بنابراین لازمه تجارت برمبنای پول ملی، کنترل تورم و ثبات بخشیدن به ارزش پول ملی است؛ در غیر این صورت، در عمل نیاز به یک ارز واسط برای تسویه تجاری با کشورها خواهد بود و عملا به نفع کشورهای طرف تجاری ایران خواهد شد.

* دلارزدایی در جهان سابقه دارد؟

روند دلارزدایی در دنیا مدتی است که آغاز شده است. روسیه و چین برای کاهش وابستگی به دلار با یکدیگر همکاری می‌کنند. تجارت روبل و یوآن از زمان جنگ روسیه با اوکراین هشتاد برابر شده است. روسیه و چین ادعا می‌کنند که پشتوانه و حامی یک ارز، باید طلا باشد. برخی از کشورهای آفریقایی، خواهان تجارت با ارزهای دارای پشتوانه فلزات ارزشمند هستند و برخی از کشورهای آمریکای جنوبی نیز خواهان ارزی با پشتوانه ذخایر مس هستند. امارات متحده عربی و هند در حال بحث درباره استفاده از روپیه برای تجارت کالاهای غیر نفتی هستند.

چین درحال حاضر، با تسلط بر تجارت جهانی، بزرگ‌ترین فشار را در جهت دلارزدایی وارد می‌کند. چین امروزه دومین اقتصاد بزرگ جهان را دارد و بزرگ‌ترین کشور واردکننده و صادرکننده است. چین بزرگ‌ترین شریک تجاری ۶۱کشور جهان است. اما در مقایسه، آمریکا بزرگ‌ترین شریک تجاری ٣٠کشور جهان است. 

سیستم ذخیره بین‌المللی هنوز تحت سلطه دلار آمریکا است. به عبارت دیگر، دلار با سهم ۵۸ درصدی از ذخایر ارزی کشورها، همچنان نقش بالایی در معاملات تجاری دارد. یوآن چین با تنها 2.7 درصد از کل ذخایر، راه درازی برای رقابت با دلار در پیش دارد؛ به هرحال دلارزدایی اکنون بخشی از چشم‌انداز بین‌المللی است.

* راهکارهایی برای حذف دلار و تقویت ارزش پول ملی

تعدادی از مخاطبان خبرگزاری فارس با ثبت پویشی با عنوان «راهکارهایی برای حذف دلار و تقویت ارزش پول ملی» خواستار پیگیری این موضوع توسط دولت شده‌اند، در متن این پویش که خطاب به رئیس جمهور تنظیم شده، آمده است: ‌پول فیات ارز دولتی یک کشور است که پشتوانه‌ فیزیکی مانند طلا و نقره ندارد، بلکه پشتوانه‌ آن دولتی است که آن را صادر کرده است. ارزش پول فیات از ارتباط میان عرضه و تقاضا و ثبات دولت حاصل شده و به ارزش کالای فیزیکی، مانند ارزش پول، وابسته نیست. بیشتر ارزهای کاغذی مدرن مانند دلار امریکا، یورو و دیگر ارزهای مهم همگی پول فیات هستند؛ در پانزده اوت سال ۱۹۷۱ (نتایج بحران جنگهای امریکا در کره و ویتنام) رخداد مهمی در خصوص عمل‌کرد برتون وودز روی داد. در آن سال به دلیل ادامه کسری تراز پرداخت‌ها، افزایش تورم و کاهش رشد اقتصادی، نیکسون رییس‌جمهور وقت آمریکا قابلیت تبدیل دلار به طلا را لغو کرد.

در ادامه این پویش نوشته شده است: «به عبارتی دیگر می توان اذعان کرد که آمریکا از سال ۱۹۷۱ و با اعلام عدم پایبندی به ثابت نگهداشتن نرخ دلار به طلا، عملاً اقتصاد واقعی خود را به تدریج تعطیل کرده و به سمت یک اقتصاد مجازی حرکت کرده است. در واقع می‌توان گفت در حال حاضر آمریکا یک اقتصاد «پوچ» است که به خلق گسترده دلار وابسته است، لذا در راستای اجرای اقتصاد مقاومتی پیشنهادات ذیل تقدیم حضورتان می‌کنیم که امیدواریم مورد بررسی و عنایت قرار بگیرد.

الف) سنت ضرب سکه که نوعی کار عبثی که چندین و چند دهه در حال اجرا است به جز تخلیه ذخایر طلا و عرضه آن به این نحو که دسترس همگان قرار گیرد، باعث تضعیف پشتوانه پول ملی و نتیجه آن کاهش ارزش پول ملی است؛ پیشنهاد می‌شود که ضرب سکه را متوقف کنید و عرضه سکه طلا را فقط در ازای حکم قضایی و آنهم برای پرادخت مهریه، قرار نمایید. تحویل طلا به طلاسازان نیز بایستی تحت کنترل دقیقتر بانک مرکزی قرار گیرد.

ب) کشورهای متولی دلار و یور در حال حاضر کانون بحران‌های مالی و تورم هستند، استفاده از این ارزها، موجب انتقال بحران‌های آنان به دیگر کشورهای استفاده کننده خواهد شد.

ج) حذف دلار و آقایی آن.

د) تقویت صادرات با پول ملی باعث تقویت ارزش آن می‌شود، در این زمینه دولت قبل تصمیمات غلطی گرفته شده است که موجب اخلال در روند صادرات گردیده است.

ه) احیای واحدهای تولیدی تعطیل شده، استمهال بیشتر وام‌ها به واحدهای تولیدی، کاهش نرخ وام به واحدهای تولیدی باعث رونق تولید و تقویت ارزش پولی می شود.

و) تقویت زیر ساختارهای سواحل مکران و ایجاد بنادر متعدد، مناطق ویژه اقتصادی، انتقال صنایع آب بَر از استانهای کویری و… استقرار آنان در سواحل دریای عمان و خلیج فارس.

ز) سرعت و شتاب بیشتر در خصوصی سازی شرکتهای تولید خودرو و باشگاه های ورزشی.

ح) تقویت و ایجاد زمینه حضور بانکی و سرمایه ای کشورهای اسلامی، اوراسیا ( EAEU)، سازمان همکاری شانگهای، آفریقا، شرق آسیا و کشورهای غیر متخاصم به هدف تقویت پولی ملی.

ط) اولویت جذب سرمایه‌گذاری منطقه ای و بین المللی جهت احداث نیروگاه های خورشیدی، بادی و آب شیرین کن بر سواحل خلیج فارس و دریایی عمان».

در ادامه این پویش، خطاب به آیت‌الله رئیسی، رئیس جمهور، آمده است: ‌دولت آمریکا طی چندین دهه رفتارهای خصمانه و جنایتکارانه علیه این مرز و بوم داشته و دارد و از پایه های اصلی تحریمهای ظالمانه است، دولت تروریسم آمریکا، عامل و آمر شهادت هموطنان و خصوصا سردار دل‌ها است، شیطان بزرگ عامل اصلی فتنه ها، تفرقه ها، جنگها و غیره در جهان اسلام است، ‌آیا سزاوار است پول این جنایتکاران و قاتلان در ایران اسلامی رواج داشته باشد؟»

‌در بخش پایانی این پویش نوشته شده است: «رسیدن به قله موفقیت، پیشترفت و ارتقای سطح زندگی، نیاز به تلاش، همت و زحمت دارد؛ با اتحاد، صبوری و اعتماد به دولت مردمی سید ابراهیم رئیسی، ان شاءالله به ثبات و پیشرفت اقتصادی می رسیم».

* دلارزدایی می تواند منجر به رشد تولید شود

خبرگزاری فارس تلاش کرده است در موضوع دلارزدایی از اقتصاد ایران و پیمان‌های پولی چندجانبه، گزارش و مصاحبه‌های مختلفی از کارشناسان و صاحب‌نظران تهیه کند که پیش از این منتشر شده است، برای بررسی بیشتر ابعاد این پویش ثبت شده نیز ‌به سراغ ثبت‌کننده پویش رفتیم.

‌حمدان مقدم که خود فعال اقتصادی است، ‌در گفت‌و‌گو با خبرنگار اقتصادی خبرگزاری فارس، درباره روند دلارزدایی می‌گوید: اغلب موارد مورد نیاز در ثبت پویش عنوان شده است، دلارزدایی باید در کشور هرچه زودتر اتفاق بیافتد، در صورت تاخیر در این موضوع کشور زیان بیشتری خواهد دید‌، در صورتی که دلارزدایی رخ دهد، بسیاری از مشکلات تولیدکنندگان در کشور برطرف خواهد شد و تولیدکنندگان نیز می توانند به افزایش تولید فکر کنند.

این مخاطب خبرگزاری فارس، تاکید کرد: باید دست دلالان از بازارهای ارز، سکه و طلا کوتاه شود تا بخش تولید بتواند نفس بکشد. 

بنابراین گزارش، خبرگزاری فارس طبق رسالتی که بابت پیگیری سوژه‌‌های فارسِ من برای خود تعریف کرده است، حتما پیگیری این موضوع را در دستور کار قرار می‌دهد و از مسوولان خواستار توضیح در این‌باره خواهد شد.

کاربران دیگر هم در صورت تمایل می‌توانید به امضاکنندگان این پویش بپیوندند؛ خبرگزاری فارس با رسیدن امضاهای این پویش به 1000 امضا و بالاتر حتما پیگیری‌های مختلفی در این‌باره خواهد داشت.

نوشته دلارزدایی تنها راه تقویت ارزش ریال و مصونیت اقتصاد‌ از ‌تلاطمات ارزی اولین بار در پایگاه خبری شهید یاران. پدیدار شد.